डॉ. अजिंक्य सगरे यांच्या वाढदिवसानिमित्त ‘ज्ञानदीप दिन’
यशोदा ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूट्समध्ये ज्ञानोत्सवाचे आयोजन
सातारा :
ज्ञान हीच खरी संपत्ती आणि पुस्तके ही ज्ञानप्राप्तीची प्रभावी साधने आहेत, या विचाराला केंद्रस्थानी ठेवून यशोदा ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूट्सचे उपाध्यक्ष मा. डॉ. अजिंक्य सगरे यांच्या वाढदिवसानिमित्त बुधवार, दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी संस्थेच्या सर्व शाखा व विभागांमध्ये ‘ज्ञानदीप दिन’ या अभिनव शैक्षणिक उपक्रमाचे आयोजन करण्यात येणार आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनसंस्कृती रुजविणे, पुस्तकांविषयी आवड निर्माण करणे आणि ज्ञानाधिष्ठित समाजनिर्मितीला प्रोत्साहन देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
डॉ. अजिंक्य सगरे हे शिक्षण क्षेत्रातील दूरदृष्टी असलेले, संवेदनशील, आदर्शवादी व विद्यार्थीहिताला प्राधान्य देणारे व्यक्तिमत्त्व असून, विद्यार्थ्यांचा शैक्षणिक, बौद्धिक आणि वैचारिक विकास व्हावा, यासाठी ते नेहमीच सकारात्मक उपक्रमांना प्रोत्साहन देत असतात. त्यांच्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून केवळ शुभेच्छा देण्यापुरते मर्यादित न राहता ज्ञानदान, ग्रंथसंस्कृती आणि वाचन चळवळीला चालना देणारा विधायक उपक्रम राबविण्याची संकल्पना पुढे आली आहे. त्यातूनच ‘ज्ञानदीप दिन’ हा उपक्रम साकारण्यात येत आहे.
या दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमाची सुरुवात यशोदा माता यांच्या प्रतिमेचे पूजन करून करण्यात येणार आहे. त्यानंतर ग्रंथपूजन करून पुस्तकांचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात येणार आहे. ग्रंथ हे माणसाचे खरे मित्र असून ते ज्ञान, संस्कार, अनुभव, प्रेरणा आणि विचारांची समृद्ध शिदोरी देतात. याच भावनेतून ग्रंथपूजन, ग्रंथभेट आणि ग्रंथवाटप असे विशेष उपक्रम आयोजित करण्यात येणार आहेत.
या उपक्रमाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे यशोदा परिवारातील सर्व शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी तसेच संस्थेचे हितचिंतक यांनी विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानवृद्धीसाठी स्वेच्छेने ग्रंथ भेट द्यावेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे. सर्वांकडून भेटस्वरूपात प्राप्त होणाऱ्या ग्रंथांचे संकलन करून त्यांचे आकर्षक प्रदर्शन संबंधित शाखा व विभागांच्या ग्रंथालयांमध्ये आयोजित करण्यात येणार आहे. या ग्रंथसंपदेमुळे विद्यार्थ्यांना विविध विषयांवरील पुस्तके वाचण्याची संधी उपलब्ध होणार आहे. यशोदा परिवारातील प्रत्येक सदस्याने दिलेला एक ग्रंथ हा विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानप्रवासातील एक नवा दीप ठरू शकतो, ही या उपक्रमामागील भावना आहे.
विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण व्हावी, यासाठी ‘ग्रंथ वाचा आणि ग्रंथ मिळवा’ ही अभिनव संकल्पना राबविण्यात येणार आहे. विद्यार्थ्यांनी आपल्या आवडीचे पुस्तक वाचून त्याचा सारांश स्वतःच्या शब्दांत हस्तलिखित स्वरूपात सादर करावयाचा आहे. सारांश सादर करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पुस्तक प्रदर्शनातील त्यांच्या आवडीचे पुस्तक भेट म्हणून देण्यात येणार आहे. अशा प्रकारे विद्यार्थ्यांना वाचनाची प्रेरणा देण्याबरोबरच त्यांच्या स्वतःच्या ग्रंथसंग्रहात भर घालण्याची संधी मिळणार आहे.
याचबरोबर दिनांक १८ नोव्हेंबर ते १८ डिसेंबर २०२६ या कालावधीत महिनाभर ‘वाचन प्रेरणा अभियान’ राबविण्यात येणार आहे. या अभियानात विद्यार्थ्यांनी विविध विषयांवरील पुस्तके वाचून त्यांचे सारांश सादर करावेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे. या कालावधीत सर्वाधिक पुस्तके वाचून त्यांचे गुणवत्तापूर्ण सारांश सादर करणाऱ्या विद्यार्थ्याची निवड करून त्याला ‘Best Reader Award’ अर्थात ‘उत्कृष्ट वाचक पुरस्कार’ प्रदान करण्यात येणार आहे. पुस्तकांची संख्या समान असल्यास सारांशाचा दर्जा, विषयाचे आकलन, विचारांची मांडणी आणि लेखनकौशल्य या निकषांचा विचार केला जाणार आहे.
या उपक्रमातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे विद्यार्थ्यांनी हस्तलिखित स्वरूपात सादर केलेल्या पुस्तकांच्या सारांशांचे संकलन करून त्यांचे ‘हस्तलिखित प्रकाशन’ करण्यात येणार आहे. विद्यार्थ्यांच्या लेखनाला व्यासपीठ मिळावे, त्यांच्या विचारांना अभिव्यक्तीची संधी मिळावी आणि वाचनातून निर्माण झालेल्या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण व्हावे, या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. विद्यार्थ्यांच्या वाचन, लेखन आणि सर्जनशील अभिव्यक्तीला प्रोत्साहन देणारा हा एक अनोखा प्रयत्न असेल.
अशा प्रकारे ‘ज्ञानदीप दिना’निमित्त यशोदा माता यांच्या प्रतिमेचे पूजन, ग्रंथपूजन, ग्रंथभेट, ग्रंथवाटप, पुस्तक वाचन, सारांश लेखन, उत्कृष्ट वाचक पुरस्कार आणि विद्यार्थ्यांच्या हस्तलिखितांचे प्रकाशन असे विविध उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत. संस्थेच्या सर्व शाखा व विभागांतील प्राचार्य, मुख्याध्यापक, विभागप्रमुख, शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि विद्यार्थी यांच्या सहभागातून हा ज्ञानोत्सव साजरा करण्यात येणार आहे.
आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या वाढत्या वापरामुळे विद्यार्थ्यांचा पुस्तक वाचनाकडे असलेला कल कमी होताना दिसत आहे. अशा परिस्थितीत विद्यार्थ्यांना पुन्हा ग्रंथांकडे वळविणे, नियमित वाचनाची सवय लावणे, वाचलेल्या साहित्याचे चिंतन करण्यास प्रवृत्त करणे आणि त्यातून चिकित्सक विचारशक्ती, आकलनक्षमता व लेखनकौशल्य विकसित करणे ही काळाची गरज आहे. ‘ज्ञानदीप दिन’ हा उपक्रम या दृष्टीने निश्चितच दिशादर्शक ठरणार आहे.
यशोदा परिवारातील सर्व शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि संस्थेचे हितचिंतक यांनी या ज्ञानदानाच्या उपक्रमात सक्रिय सहभाग नोंदवून दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी ‘ज्ञानदीप दिना’निमित्त विद्यार्थ्यांसाठी एक किंवा अधिक ग्रंथ भेटस्वरूपात द्यावेत, असे आवाहन संस्थेच्या वतीने करण्यात येत आहे. आपली एक ग्रंथभेट विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात ज्ञानाचा नवा प्रकाश निर्माण करू शकते.
‘वाढदिवसाचा आनंद ग्रंथभेटीतून, ज्ञानाचा प्रकाश प्रत्येक विद्यार्थ्यापर्यंत!’ या प्रेरणादायी संकल्पनेतून साकारत असलेला ‘ज्ञानदीप दिन’ हा उपक्रम वाचनसंस्कृती वृद्धिंगत करण्याबरोबरच समाजात ज्ञान, विचार आणि संस्कारांची ज्योत प्रज्वलित करणारा उपक्रम ठरेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात येत आहे

